Thống kê
 Online: 001
 Hits: 000392521
Hỗ trợ trực tuyến
  Hotline 1: 0938 248 828
  Hotline 2: 0932 199 855
  info@ducthanhtam.com
  (08) 3556 1957 – 3 556 4003
LINK
 
  Thông tin hoạt động  
METHAMPHETAMINE: gây nghiện hay không gây nghiện?
Xem hình

Hiện nay nhiều bệnh nhân nghiện đến khám về các rối loạn tâm thần trong thời gian đang hoặc đã dùng Methaphetamine, quen gọi là “hàng đá” với các triểu chứng hoang tưởng, ảo thanh, ảo thị rất điển hình. Những bệnh nhân này thường có thời gian dùng heroin trước và cả hiện tại - sau khi ngưng một thời gian “chuyển” sang dùng hàng đá, hoặc hút “cỏ Mỹ” thường cho rằng “hàng đá” không gây nghiện. Mục đích yêu cầu khám là phải điều trị hết các triệu chứng kể trên trong khi vẫn “thèm” hàng đá hay cỏ Mỹ. Thực tế một số bệnh nhân cho biết không thể dùng hàng đá hay hút cỏ Mỹ liên tục như heroin vì sức khỏe không cho phép, hoặc vì quá sợ các triệu chứng xảy ra ngay sau khi dùng nên phải ngưng một thời gian và sẽ dùng lại khi có điều kiện.

Methamphetamine, thường gọi là “hàng đá” là một chất kích thích hoạt động tâm thần mạnh, dù chỉ dùng một liều nhỏ cũng tăng tỉnh táo, tăng hoạt động và ăn không ngon. Ngoài ra còn gây ra một số triệu chứng như rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp. Sốt cao và co giật xảy ra khi dùng quá liều nếu không xử lý kịp thời có thể dẫn tới tử vong.

Hầu hết các tác động thích thú khi dùng methamphetamine do chất này phóng thích rất nhiều chất chuyển vận thần kinh dopamine.

Trong não bộ chúng ta có 2 quá trình vận chuyển trung gian của dopamine và của serotonine, gọi là Dopamine Pathways và Serotonine Pathways ở các vùng chức năng khác nhau của não bộ. Hoạt động của Dopamine là cơ chế chung của hầu hết các chất gây nghiện.

Có thể kể ra một số chứng năng của Dopamine trong các hoạt động như: vận động, trí nhớ, thỏa mãn thưởng thức, hành vi và nhận thức, tập trung chú ý, giấc ngủ, khí sắc (hay tính nết cư xử), khả năng học hành và ức chế sản sinh prolactin.

Lần đầu dùng Mehamphetamine (liều thấp) thường có các biểu hiện sau:

           Tăng chú ý, giảm mệt mỏi.

           Tăng hoạt động, tỉnh táo.

           Không thèm ăn.

           Tăng, xuất hiện khoái cảm đột ngột.

           Thở nhanh. Tim đập nhanh hoặc loạn nhịp.

           Tăng thân nhiệt.

Dùng Methamphetamine nhiều lần có các biểu hiện hay triệu chứng sau đây và là những hậu quả mà các nghiên cứu đã kết luận:

 

1.         Nghiện:

Nghiện là bệnh mạn tính, tái diễn với các cơn xung động tìm kiếm chất gây nghiện để sử dụng, nguyên nhân từ các thay đổi chức năng của chất vận chuyển thần kinh (Dopamine) trong não bộ. Dopamine gắn nhanh vào thụ thể một số vùng não bộ trong thời gian 30 phút tạo ra tác động khát khao cảm giác (do dùng ma túy) đã trải qua từ các lần sử dụng trước.

Sự dung nạp của tác động thỏa mãn của Methamphetamine hình thành và tăng lên mỗi khi dùng nhắc lại. Người dùng Methamphetamine nhiều lần sẽ có khó khăn trong việc nhận ra những cảm xúc khác ngoài cảm xúc do ma túy gây ra, và do đó càng thúc đẩy tiếp tục tái sử dụng. Đây là cơ chế gây nghiện xuất phát từ những thay đổi chức năng não do Dopamine gây ra.

Khi ngưng sử dụng Methamphetamine sẽ xảy ra tình trạng cai với các biểu hiện trầm cảm, lo âu, mệt mỏi và thèm muốn tái sử dụng cao độ.

Không giống như các triệu chứng “vã thuốc” khi tới cữ thiếu heroin hay các chất dạng thuốc phiện khác rất rõ ràng, các triệu chứng cai do thiếu Methamphetamine kể trên rất dễ bị lầm tưởng với triệu chứng thay đổi cảm xúc ở người nghiện các chất gây nghiện khác.

Khi tái sử dụng methamphetamine nhiều lần người bệnh có biểu hiện lờ đờ lú lẫn, mất ngủ, tính khí bất thường và hành vi bạo lực (tấn công người khác hoặc tự làm hại). Đồng thời các triệu chứng loạn tâm thần như đa nghi, ảo thị, ảo thanh và hoang tưởng càng làm cho hành vi bạo lực trở nên nguy hiểm hơn (tới tính mạng bản thân cũng như người ngoài nhưng người dùng không nhận thức được hành vi của mình).

Điều đặc biệt là các triệu chứng loạn thần trên tồn tại kéo dài hàng tháng, hàng năm, ngay cả khi “cai” được Methamphetamine. Các nhà khoa học đã chứng minh tình trạng sang chấn tâm lý (stress) ở người dùng Methamphetamine  là yếu tố thúc đẩy ngẫu nhiên những triệu chứng loạn thần kể trên. Đây có thể được xem là nguy cơ “ngáo đá” khó tránh khỏi (khi dùng methamphetamine, tương tự như sang chấn tâm lý trong đời sống hàng ngày của con người).

Các nghiên cứu chứng minh hình ảnh thay đổi của não bộ người dùng Methamphetamine tác động của Dopamine ảnh hưởng tới khả năng nói, khả năng biểu lộ cảm xúc và trí nhớ.

Methamphetamine còn tác động xấu đến sức khỏe của các tế bào thần kinh, tăng nguy cơ đột quỵ và là nguyên nhân tổn hại não bộ không hồi phục.

Ngoài ra Methamphetamine còn ảnh hưởng tới sức khỏe như giảm cân, hư lợi răng mẩn ngứa.

 

2.         Các tác dụng dài hạn của Methamphetamine bao gồm:

           Nghiện.

           Loạn tâm thần: đa nghi, các loại ảo giác, cử chỉ vận động lặp đi lặp lại.

           Thay đổi cấu trúc và chức năng hoạt động

           Suy giảm khả năng tư duy và kỹ năng vận động.

           Đãng trí.

           Mất trí nhớ.

           Gây hấn, tấn công bạo lực.

           Tính khí thay đổi bất thường.

           Hư răng lợi và giảm cân.

Theo một nghiên cứu về các biểu hiện loạn tâm thần ở người sử dụng Amphetamine, có tới 60% người dùng amphetamine có triệu chứng loạn thần, trong đó ý tưởng bị hại 71 %, hoang tưởng 35 % và các loại ảo giác 51 %.

Trong DSM-5, các rối loạn tâm thần do các loại chất kích thích thần kinh, đứng đầu là Amphetamine có các tiêu chuẩn triệu chứng chẩn đoán khi lên cơn sử dụng, về các triệu chứng ngộ độc, và các triệu chứng cai ( crash) khi ngưng sử dụng. Chúng ta cần hiểu khi bệnh nhân không thể cưỡng lại việc tìm kiếm ma túy, và đặc biệt khi không được dùng ma túy sẽ có rối loạn tâm thần xảy ra là những khái niệm phụ thuộc ma túy (dependence) và phải sử dụng trở lại (dù biết tác hại) gọi là lạm dụng (abuse). Khi 2 trạng thái trên lặp đi lặp lại có thể đồng nghĩa với định nghĩa nghiện (addiction) như một thuật ngữ Tiếng Việt. Trong NIDA Notes update, các bác sĩ thuộc NIH đã dùng từ chính xác là Methamphetamine Addiction (Nghiện Methamphetamine).

Phương pháp điều trị nghiện Methamphetamine ?

Phương pháp Matrix Model trị liệu hành vi như hành vi trị liệu (behavioral therapies) nhận thức trị liệu và can thiệp trị liệu đồng đẳng (contingency-management interventions) hay trị liệu nhóm đồng đẳng. Phương pháp này kết hợp với trao đổi hướng dẫn người thân, tư vấn cá nhân, hỗ trợ theo 12 bước, xét nghiệm Methamphetamine trong nước tiểu và động viên không tham gia hay quan hệ với các hoạt động có liên quan đến chất gây nghiện.

Sự khác biệt về văn hóa cũng như tâm tính người nghiện ma túy (mentalité toxicomanes) có thể ảnh hưởng (mang tính quyết định) đến khả năng áp dụng thành công một số phương pháp từ các nước Âu-Mỹ. Bệnh nhân nghiện tại Tp Hồ Chí Minh (có thể nói chung là trên cả nước) không muốn người ngoài tham gia hay can thiệp vào điều trị nghiện ma túy vì sự phân biệt cư xử (stigma , hay hơn nữa, là stigmatization). Thậm chí một số bệnh nhân nghiện đã tham gia nhón đồng đẳng nhưng cũng không muốn tiết lộ cho người ngoài nhóm. Một vấn đề khác, có lẽ quan trọng hơn, đó là cơ chế gây nghiện với “vòng cung tự thưởng thức” trong não bộ nên người nghiện rất cần việc làm có thu nhập như một yếu tố mới đủ hoặc hấp dẫn hơn ma túy để thay thế trong vòng cung tự thưởng thức.

Phương pháp Motivational Incentives for Enhancing Drug Abuse Recovery (MIEDAR) đã chứng minh có hiệu quả trong trị liệu nghiện Cocaine và Methamphetamine. Đây là một chương trình nghiên cứu lớn của Viện nghiên cứu về Lạm dụng Ma túy Hoa Kỳ (National Institute on Drugs Abuse – NIDA). Một số loại thuốc dùng điều trị hiệu quả các rối loạn liên quan nghiện các chất ma túy. Tuy nhiên (đến 2015),đối với Methamphetamine chưa có loại thuốc chuyên biệt trong trị liệu nhằm làm giảm sử dụng và kéo dài thời gian không sử dụng Methamphetamine sau “cai”. Một số loại thuốc chuyên trị hiện nay đang được NIDA nghiên cứu.

AV 411 (ibudilast) là tên một loại thuốc có tác dụng trên một số tế bào thần kinh não bộ gây ức chế việc sử dụng Methamphetamine. Một số chất kháng methamphetamine (mAb7F9) đang được NIDA nghiên cứu trên lâm sàng.

Năm 2015, Trường ĐH California, Los Angeles công bố 1 nghiên cứu một thử nghiệm lâm sàng (RCT) điều trị nghiện Methaphetamine bằng Naltrexone trên tạp chí Neuropsychoparmacology ở 30 bệnh nhân nghiện Amphetamine. Đây là nghiên cứu đầu tiên và mang lại nhiều hiệu quả hứa hẹn. Tuy nhiên cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để đánh giá hiệu quả của Naltrexone trong điều trị nghiện Amphetamine ngoài những chỉ định đã được FDA Hoa Kỳ chấp thuận trong điều trị cai nghiện opioids và điều trị nghiện rượu.

Hiện nay có khá nhiều thanh niên đến khám vì các triệu chứng hoang tưởng ảo giác thường gặp như sợ bị theo dõi ám hại, nhìn thấy ảnh ảo kỳ dị nhiều màu sắc, nói líu nhíu trong miệng, không ngủ được, chán ăn, mệt mỏi tới mức kiệt sức không thể làm được việc gì, kể cả sinh hoạt cá nhân, v.v… Một số thanh niên biết nguyên nhân và khai thật là có sử dụng hàng đá và yêu cầu điều trị. Việc chỉ định thuốc trong những trường hợp này không khó khăn vì hiện nay có khá nhiều loại thuốc có thể làm thuyên giảm các triệu chứng trên. Nếu người nghiện hàng đá tuân thủ uống thuốc đều và được cách ly hay không tiếp xúc với bạn nghiện hay “nguồn hàng đá” (còn gọi là điều trị cắt cơn) một thời gian sẽ mang lại kết quả.

Sau khi cách ly không tiếp xúc và uống thuốc chuyên khoa tâm thần, nếu người bệnh có việc làm theo sở thích và khả năng (dù chỉ phụ giúp nghề của cha mẹ hay người thân) có thể mang lại cảm xúc nền tảng cho “vòng cung tự thưởng thức mới”, quên dần vòng cung tự thưởng thức do ma túy gây ra. Để điều trị nghiện hàng đá có kết quả lâu dài, người bệnh cần tiếp tục uống thuốc chuyên khoa, tất nhiên liều lượng sẽ giảm dần.

Bs Phạm Văn Trụ. Trưởng Nhóm hỗ trợ chuyên môn Chương trình Methadone Tp Hồ Chí Minh. Nguyên PGĐ Bv TT Tp HCM.

 Bản để in  Lưu dạng file
  ĐỨC THANH TÂM NHẬN ĐIỀU TRỊ NGHIỆN MA TÚY TỔNG HỢP  [03.06.2017 10:38]
  CƠ SỞ TƯ NHÂN ĐIỀU TRỊ NGHIỆN BẰNG METHADONE ĐẦU TIÊN TẠI TP HỒ CHÍ MINH  [10.01.2017 11:07]
  Trung tâm Tư vấn & Cai nghiện ĐứcThanh Tâm đón tiếp ông Nguyễn Trọng Đàm - Thứ trưởng Bộ Lao động  [17.07.2016 11:20]
  Thành lập Phòng khám Tâm thần kinh  [26.06.2016 10:53]
  Đức Thanh Tâm - Cơ sở tư nhân cai nghiện bằng Methadone đầu tiên ở TP.HCM  [29.05.2016 10:28]
  METHADONE - DÙNG MA TUÝ ĐIỀU TRỊ MA TUÝ  [30.11.2015 11:49]
  KHAI TRƯƠNG CƠ SỞ ĐIỀU TRỊ METHADONE  [27.11.2015 11:45]
  TRUNG TÂM CAI NGHIỆN NHÀ BÈ. (CAI NGHIỆN DỊCH VỤ, CAO CẤP, V.I.P,... Hotline: 0966 911 054)  [07.11.2014 22:18]
  Bảng giá viện phí mới cho 10 ngày cắt cơn  [17.04.2014 10:50]

     
Công ty TNHH Đức Thanh Tâm
Copyright @2010 Duc Thanh Tam. Designed by thiet ke web VIHAN